Projekt dostępny: tutaj >>

Nowoczesna i silna Polska w Europie i świecie. Spójne, rzetelne i uczciwe państwo, zdolne bronić wolności obywateli i pomagać im w zaspokajaniu potrzeb - Prawo i Sprawiedliwość prezentuje całościowy projekt zmiany polskiej ustawy zasadniczej.

Przemiany, które nastąpiły, zarówno w Polsce jak i w Europie, od czasu uchwalenia obecnej Konstytucji RP są tak istotne, że obowiązująca ustawa zasadnicza wyczerpała swoje możliwości. W niewystarczający sposób reguluje zarówno kwestie polityki wewnętrznej jak i zasady polskiego członkostwa w UE. Zmiana Konstytucji RP powinna być przeprowadzana kompleksowo, w oderwaniu od bieżącego układu sił w polityce.

Założenia projektu Konstytucji:

• Preambuła projektu Konstytucji nawiązuje do invocatio Dei w pomnikowych konstytucjach wolnej Rzeczypospolitej: Konstytucji 3 maja 1791 r. i Konstytucji marcowej z 1921 r. Konstytucja nawiązuje do chrześcijańskiego dziedzictwa Narodu;

• Projekt uznaje formalną ciągłość polskiej państwowości, której jednym z etapów było państwo zdominowane przez partię komunistyczną. Konstytucja zrywa jednak z charakterystyczną dla Konstytucji III RP neutralnością wobec ideologii i praktyk PRL. Jednoznacznie się od nich odcina w preambule i przepisach szczegółowych;

• Projekt podtrzymuje definicję małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny, oraz macierzyństwa i rodzicielstwa;

• Projekt gwarantuje bezpłatą nauke w szkołach publicznych. Ta konstytucyjna gwarancja odnosić się będzie także do nauki w publicznych szkołach wyższych; ustawa może dopuścić jedynie odpłatność niektórych dodatkowych usług edukacyjnych świadczonych przez te szkoły;

• W projektowanej Konstytucji zawarta jest gwarancja dla wszystkich obywateli dostępu do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, której realizacji ma służyć utrzymywanie i rozwijanie przez władze publiczne systemu instytucji publicznej ochrony zdrowia;

• Projekt Konstytucji PiS zachowuje system parlamentarno-gabinetowy. Jednocześnie Konstytucja likwiduje podwójną władzę wykonawczą. Prezes Rady Ministrów jest jednoznacznie szefem egzekutywy. Premier otrzymuje dotychczasowy zestaw atrybutów władzy, wzbogacony o charakterystyczne dla tzw. systemu kanclerskiego, prawo dawania pozostałym członkom rządu wiążących wytycznych w sprawach realizacji polityki państwa. Wzmocnieniu pozycji premiera sprzyja także rezygnacja z instytucji wotum nieufności Sejmu wobec poszczególnych ministrów;

• Projekt zapewnia istnienie urzędu Prezydenta RP wyposażonego w silny demokratyczny mandat i odpowiednie instrumenty działania. Prezydent RP nie jest już częścią władzy wykonawczej. Prezydent uzyska nowe kompetencje w stosunku do władzy ustawodawczej i sądowniczej oraz otrzyma nowe instrumenty zachęcające rząd do współpracy. Kompetencje te nie będą naruszać samodzielności tych władz - odpowiedzialności za politykę państwa spoczywać będzie nadal na rządzie i premierze;

• Sejm i Senat pozostaną organami władzy ustawodawczej pochodzącymi
z powszechnych wyborów. W przypadku Sejmu najistotniejszą zmianą będzie zmniejszenie liczby posłów do 360. Nowością jest również możliwość skrócenia kadencji Sejmu przez Prezydenta w określonych przypadkach;

• Ustawowa liczba senatorów ulegnie zmniejszeniu do 50 osób. Senat zachowa dotychczasowe kompetencje w procesie ustawodawczym, ale w większym niż dotychczas stopniu będzie izbą refleksji państwowej ponad bieżącą polityką. Bierne prawo wyborcze do Senatu mieć będą tylko osoby o dużym doświadczeniu w pełnieniu funkcji publicznych. Długość kadencji Senatu nie będzie już związana z kadencją Sejmu, lecz zostanie powiązana z kadencją organów samorządu terytorialnego;

• Rola Trybunału Konstytucyjnego zostanie zwiększona. Nie będzie on jednym z wielu organów władzy sądowniczej, wymienianym w Konstytucji po sądach, lecz naczelnym organem władzy sądowniczej RP, mającym kompetencje do uchylania niezgodnych z Konstytucją decyzji wszystkich innych organów władzy, nie wyłączając władzy sądowniczej. Liczba sędziów Trybunału ulegnie zwiększeniu do 18.;

• Projekt w znacznym stopniu ogranicza szkodliwy dla wolności obywateli i dobra wspólnego korporacjonizm. Według projektu samorządy zawodowe, gospodarcze i tym podobne, które mogą istnieć w sferze publicznoprawnej o tyle, o ile uzna to za właściwe ustawodawca, nie mogą naruszać nie tylko wolności podejmowania działalności gospodarczej, lecz także wolności wyboru zawodu;

• Po wejściu w życie Traktatu z Lizbony charakter członkostwa Polski w Unii Europejskiej, zmienił się w stopniu, którego nie mogli przewidzieć twórcy Konstytucji III RP w 1997 r. Konstytucja z 1997 roku nie reguluje np. kształtowania woli Rzeczypospolitej w sprawach decyzji unijnych podejmowanych w ramach zawartych traktatów. Projektowany rozdział XIII będzie mieć zastosowanie głównie w sprawach związanych z członkostwem Polski w Unii Europejskiej i dlatego może być nazywany rozdziałem „europejskim”. Z formalnoprawnego punktu widzenia jego znaczenie jest jednak bardziej uniwersalne – zawarte w nim przepisy będą mieć zastosowanie do każdego przypadku przekazania niektórych kompetencji organów państwowych RP organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu. Znajduje to wyraz w sformułowaniu tytułu tego rozdziału.